Laureatka Medalu im. Jana Zawidzkiego

20 09 2026

Podczas 68. Zjazdu Naukowego Polskiego Towarzystwa Chemicznego w Bydgoszczy, Prof. dr hab. Ewa Górecka otrzymała Medal im. Jana Zawidzkiego za wybitne osiągnięcia z zakresu chemii fizycznej i nieorganicznej.

Prof. Ewa Górecka (Uniwersytet Warszawski) kieruje Laboratorium Materii Miękkiej na Wydziale Chemii Uniwersytetu Warszawskiego. Jej zespół specjalizuje się w badaniach struktury materii miękkiej. Jest autorką lub współautorką ok. 330 publikacji naukowych, cytowanych ponad 9500 razy,  HI=51 (Scopus).

Badania Ewy Góreckiej koncentrują się na samoorganizacji, chiralności i polarności układów materii miękkiej, w szczególności ciekłych kryształów. Jednym z najważniejszych osiągnięć jej zespołu było wykazanie, że złożone struktury chiralne i polarne mogą spontanicznie powstawać z cząsteczek achiralnych. Powstające układy wykazują hierarchiczne uporządkowanie na poziomie molekularnym, nanometrycznym i mezoskopowym. Do najważniejszych osiągnięć prof. Góreckiej należy identyfikacja i analiza smektycznych faz ciekłokrystalicznych, w których achiralne cząsteczki spontanicznie tworzą struktury helikalne. Układy te wykazują wielopoziomową chiralność strukturalną, a przeprowadzone badania pokazały, że chiralność może propagować się pomiędzy różnymi skalami długości – od upakowania molekularnego po mezoskopowe włókna. Drugim ważnym kierunkiem badań są ferroelektryczne ciekłe kryształy nematyczne i smektyczne, w których bardzo duża spontaniczna polaryzacja prowadzi do nietypowych zachowań fazowych oraz silnego sprzężenia pomiędzy porządkiem elektrycznym i strukturalnym. W szczególności wykazano, że rozwój uporządkowania polarnego może istotnie modyfikować, a nawet destabilizować struktury warstwowe, prowadząc do reentrantnych przejść fazowych. Wcześniejsze badania wykazały również występowanie zjawisk krytycznych związanych z przejściem pomiędzy ferroelektryczną fazą nematyczną a fazą izotropową. Kolejnym istotnym aspektem działalności naukowej prof. Góreckiej są badania nad samoorganizującymi się strukturami modulowanymi w ciekłych kryształach zbudowanych z cząsteczek o wygiętym rdzeniu (ang. bent-core liquid crystals). Układy te wykazują bogaty polimorfizm strukturalny wynikający z anizotropii kształtu cząsteczek oraz frustracji upakowania, prowadzący do złożonego uporządkowania dwu- i trójwymiarowego. Zespół prof. Góreckiej wykazał również, że takie układy ciekłokrystaliczne mogą wykazywać funkcjonalność fotoniczną, w tym spontanicznie tworzyć siatki polaryzacyjne w modulowanych fazach nematycznych. Struktury te działają jako samoorganizujące się elementy dyfrakcyjne. Odkrycia te bezpośrednio łączą zjawiska samoorganizacji materii miękkiej z fotoniką oraz właściwościami charakterystycznymi dla metamateriałów.

Całość dorobku naukowego prof. Góreckiej pokazuje, że ciekłe kryształy są aktywnymi, hierarchicznie zorganizowanymi materiałami, w których chiralność, polarność i funkcjonalność optyczna mogą spontanicznie wyłaniać się w wyniku odpowiedniego projektowania molekularnego oraz oddziaływań kolektywnych. Jej badania tworzą pomost pomiędzy fizyką miękkiej materii skondensowanej, chemią fizyczną i nowoczesnymi zastosowaniami fotonicznymi.

Serdecznie gratulujemy!

 

Źródło: www.zjazd.ptchem.pl